İranı bürüyən iqtisadi və siyasi etirazlar dalğası yanvarın 9-da yeni bir mərhələyə qədəm qoyub. Paytaxt Tehran və digər mərkəzi şəhərlərdə toqquşmaların şiddətləndiyi bir vaxtda, Cənubi Azərbaycanın paytaxtı Təbrizdə fərqli və daha dərin bir taktika müşahidə olunur.

Beynəlxalq mənbələr və milli fəalların bəyanatları xəbər verir ki, Güney Azərbaycanda etirazlar artıq "kortəbii aksiya" səviyyəsindən çıxaraq mütəşəkkil hərəkata çevrilir.

Dünən axşam saatlarından etibarən Təbrizin tarixi qapalı bazarı və ətraf ticarət mərkəzləri etirazlara dəstək məqsədilə fəaliyyətini dayandırıb. Bu, rejimin iqtisadi sütunlarına vurulan zərbə hesab olunur. Cənubi Azərbaycan Təşkilatları Əməkdaşlıq Şurası bəyanat yayaraq yanvarın 10-u üçün Təbriz, Urmu, Ərdəbil və Zəncan başda olmaqla bütün böyük şəhərlərdə mərkəzi meydanlara çıxmaq çağırışı edib.

İrandakı ümumi etirazlardan fərqli olaraq, Güney Azərbaycan fəalları bu dəfə daha ehtiyatlı və strateji davranırlar. Milli hərəkat nümayəndələrinin bildirdiyinə görə, keçmiş etirazlar (2006, 2019, 2022) göstərdi ki, azərbaycanlılar ən ağır bədəli ödəsələr də, sonda yaranan siyasi boşluqdan fars mərkəzli müxalifət və ya monarxist qruplar yararlanmağa çalışır.

Milli fəalların əsas prinsipləri:

Aksiyalarda yalnız iqtisadi deyil, həm də milli hüquqlar və ana dili ilə bağlı tələblər ön plana çıxarılır;

"İran xalqı" ifadəsi əvəzinə, hər bir millətin öz müqəddəratını təyin etməsi ideyası qabardılır;

Küçə toqquşmalarından çox, "mülki itaətsizlik" və tətillərə üstünlük verilir.

Pezeşkianın çətin imtahanı

Əslən azərbaycanlı olan Prezident Məsud Pezeşkianın mövqeyi isə ən çox müzakirə edilən mövzudur. O, konstitusion etiraz hüququnu tanıdığını desə də, real hakimiyyətin SEPAH-ın əlində olması onun manevr imkanlarını məhdudlaşdırır. Təbrizlilər arasında Pezeşkiana olan etimadın "qırılma nöqtəsi"nə çatdığı, xalqın artıq "islahat" deyil, köklü dəyişiklik tələb etdiyi bildirilir.

Siyasi ekspertlərin fikrincə, İran rejimi üçün ən böyük qorxu məhz Güney Azərbaycanın tam gücü ilə prosesə qoşulmasıdır. Çünki ölkənin həm iqtisadi (bazar), həm də coğrafi (Türkiyə və Azərbaycanla sərhəd) baxımdan ən strateji bölgəsi olan Cənubi Azərbaycanın "ayağa qalxması" teokratik sistemin sonu demək ola bilər.

Hazırda Təbrizdə bir növ "fırtına öncəsi səssizlik" hökm sürür. Milli fəallar "uyğun zaman"ın gəldiyini və bu dəfə milli haqların təminatı olmadan meydanlardan çəkilməyəcəklərini bəyan edirlər.

Rasim Əliyev